VVD ZET ZICHZELF BUITENSPEL

Partijgenoten,

Bovenstaande is de conclusie op basis van de onderhandelingen tot nu toe voor een coalitie in de gemeente Menterwolde.

Chronologisch overzicht van gebeurtenissen.
- Na de verkiezingen zijn we, als grootste partij, begonnen alle partijen uit te nodigen voor besprekingen om tot een coalitie te komen.
- We hebben dit in eerste instantie gedaan met twee openbare plenaire bijeenkomsten.
- Op basis hiervan kon men in grote lijnen proeven hoe men inhoudelijk aankeek tegen een coalitie met de PvdA. Natuurlijk laten partijen in het openbaar het achterste van hun tong niet zien.
- Vervolgens heb ik als informateur, met Patricia als notulist, afzonderlijke gesprekken gevoerd met alle partijen inclusief PvdA maar exclusief SP omdat deze partij aangaf niet in een coalitie te willen plaatsnemen.
- We hebben met de partijen gesproken over de inhoud van hun programma en dat van de PvdA, gezocht naar overeenkomsten en naar verschillen. De verschillen hebben we nader besproken en vervolgens geprobeerd helderheid te krijgen in hoeverre ze afweken van hetgeen  in het verkiezingsprogramma van de PvdA staat. Daarna konden we opmaken of er programmatisch inhoudelijk belemmeringen waren voor een coalitieaccoord.
- Tevens hebben we het gehad over de noodzakelijke bezuinigingen de komende jaren, gelet op een rijksbezuiniging op het gemeentefonds, die voor de gemeente Menterwolde bij benadering zo’n 2,3 miljoen euro structureel zal zijn de komende jaren.
- Geen enkele partij, inclusief de PvdA, kon op zo’n korte termijn daadwerkelijk een bezuiniging  van ruim 2 miljoen aangeven voor de komende jaren. Wel gaven partijen aan in hoofdlijnen waar eventueel bezuinigingen gevonden kunnen worden.
- Uiteindelijk hebben we geformuleerd dat we de komende jaren bij de uitgaven op de 0-lijn gaan zitten met een indexering van kosten die niet beinvloedbaar zijn zoals loonkosten, energielasten etc.  Dit laat onverlet dat er dan voelbare bezuinigingen moeten worden doorgevoerd de komende jaren. In het coalitieaccoord zullen dan ook in hoofdlijnen de bezuinigingen aangegeven moeten worden.
- Aangezien het verkiezingsprogramma van de VVD het meest afweek van die van de PvdA zijn we met de VVD ingegaan op zaken als minimumbeleid die zij op 100% wilden stellen i.p.v. 120%, het gedoogbeleid etc. Het minimabeleid wil men houden op 120% en ook de VVD snapt dat in bepaalde zaken gedogen een algemeen aanvraadbaar instrument kan zijn. Kortom de zwart-wit redeneringen in het VVD programma bleken niet zo hard als opgeschreven.
- Partijen hebben ook aan kunnen geven met wie ze wel in zee wensten te gaan en met welke partijen (beslist) niet.
- De bevindingen, waarin nog niet over portefeuilles is gesproken maar wel over mogelijke kandidaten, heb ik doorgesproken met de fractie van de PvdA.
- Aangezien programma inhoudelijk met alle partijen (niet met de SP) een coalitieaccoord gemaakt kon worden besloot de fractie de intentie uit te spreken om met de VVD een coalitie aan te gaan mede om recht te doen aan de verkiezingsuitslag en daarbij samen een derde partij te zoeken.
- Via de eerder genoemde procedure werden vervolgens weer gesprekken gevoerd met de overgebleven 4 partijen. Conclusie: 1 partij wilde beslist niet met de VVD in een coalitie zitten, de overige partijen wel.
- Omdat beide partijen (PvdA en VVD) gezamenlijk een kandidaat partij zochten hebben beide fracties afzonderlijk beraadslaagd op grond van de bevindingen. Afzonderlijk kwamen beide fracties tot de conclusie dat het CDA een goede partner zou zijn.
- Vervolgens zijn we aan de slag gegaan met de coalitieonderhandelingen met beide partijen. Die lopen behoorlijk stroef moet ik zeggen.
- Als onderhandelaar van de PvdA moet ik aftasten waar ruimte zit, waar knelpunten zitten en waar we als partij het beste tot ons recht komen gelet op het verkiezingsprogramma.
- Normaal begin je met het aftasten van de mogelijkheden. In de eerste ronde zegt je nooit dat is niet bespreekbaar, je legt je wensen op tafel, kijkt of er draagvlak is en pelt als het ware vervolgens de vrucht heel langzaam af.
- De VVD heeft duidelijk een andere strategie. Wij willen dit en anders stoppen we ermee.
- Voordat de werkelijke inhoudelijke besprekingen begonnen kondigde de VVD al aan dat ze Ruimtelijke Ordening “claimden”, ze spraken geen voorkeur uit maar eisten.
- “Wij willen dat de portefeuille RO volledig, onverkort en zonder voorbehoud bij de VVD-wethouder terecht komt. Is dit niet het geval en verklaren PvdA en CDA zich niet in woord en geschrift hiermee akkoord dan zien wij geen verdere mogelijkheid de onderhandelingen voort te zetten” schrijft men d.d. 6 april 2010.
- Deze opvatting heeft vanaf het begin een bom gelegd onder de onderhandelingen. We hebben gesproken over het opknippen van de portefeuille RO, over het samenvoegen van onderdelen van diverse portefeuilles om tegemoet te komen aan de wensen van de VVD. Met name heb ik voorgesteld dat de VVD alle grote projecten als Centrumplan Zuidbroek, Ontwikkeling FOC , Botjeszandgat  als project-portefeuillehouder zou mogen doen. Desnoods de portefeuille economisch zaken waarin een VVD’er zich toch thuis zou moeten voelen.
- Kortom, ik heb meerdere keren geprobeerd oplossingen te bieden in de meest ruime zin van het woord. Nergens heb ik claims gelegd maar voorkeuren uitgesproken.  De onderhandelaar van de VVD  had echter nergens mandaat, geen wisselgeld en moest dus steeds terug naar zijn achterban. Dat kost tijd en dus liep alles traag.
- Pogingen van intermediairs, deels gelieerd aan de VVD, om de onderhandelingen intern los te trekken, stranden omdat ze geen gehoor vonden bij de achterban van de onderhandelaar van de VVD.
- Een andere punt wat steeds weer speelde was de formatieomvang. De VVD claimde onmiddellijk 0,9 formatieplaats i.p.v. de huidige 0,75 formatieplaats anders zou het niet lukken. De fracties van CDA en PvdA stelden dat het uitgangspunt zou moeten zijn de huidige formatieplaats van totaal 2,25 fte gelet op de rigoureuze bezuinigingen waarmee de gemeente (lees: bevolking) geconfronteerd zal worden de komende jaren.
- De onderhandelingen werden niet alleen verstoord door de zeer harde opstelling van de VVD maar ook door tijdens de onderhandelingen een persbericht uit te geven met subjectieve informatie om zodoende de publieke opinie te mobiliseren.
- Kortom, de fractie van de PvdA heeft samen met het CDA moeten vaststellen dat het een onmogelijke opdracht is geworden om een coalitie met de VVD te vormen.
- Mijn conclusie is tweeledig:
o De VVD heeft het hard gespeeld en als niet ervaren politici een onjuiste  inschatting gemaakt van hun mogelijkheden.
o De VVD  heeft bewust voor deze strategie gekozen omdat men de verantwoordelijkheid uit eindelijk niet durfde te nemen.
- Overigens moet ik zeggen dat de sfeer tussen de drie onderhandelaars uitstekend en zakelijk was en als de onderhandelaar van de VVD wat meer speelruimte was gegund waren we een heel eind gekomen.
- Kortom, de VVD heeft door haar harde opstelling, gebaseerd op gevoelens en sentimenten en zonder inhoudelijk onderbouwing, zichzelf van de onderhandelingstafel verbannen.
- Overigens moet je bij de beoordeling van een coalitie ook in beschouwing nemen in hoeverre een coalitie de komende jaren zal acteren. Wordt het een college met respect en handelingsvrijheid in het besef dat er moeilijke keuzes gemaakt moeten worden of wordt het een college dat constant strijd blijft voeren en wat ten koste gaat van de ook zo noodzakelijke daadkracht.

Markus Ploeger, onderhandelaar namens de PvdA.